Studiemiddag 2026: Samen toekomstgericht opleiden

PROGRAMMA 
Vrijdagmiddag 6 november 2026

Hoe geven we duurzaamheid een vanzelfsprekende plek in de opleiding van toekomstige leraren? Op vrijdag 6 november 2026 organiseert Duurzame PABO een studiemiddag voor lerarenopleiders, opleidingscoördinatoren, beleidsmakers en andere betrokkenen bij pabo’s en lerarenopleidingen. Locatie: Marnix Academie, Utrecht.

Tijdens de studiemiddag Samen toekomstgericht opleiden staat de vraag centraal hoe duurzaamheid breed en structureel kan worden verbonden aan het onderwijs van toekomstige leraren. Daarbij gaat het niet alleen om ecologische duurzaamheid, maar nadrukkelijk ook om de sociale kant: hoe leiden we professionals op die kunnen bijdragen aan een duurzame en veerkrachtige samenleving?

Welkom bij de Marnix Academie te Utrecht, Vogelsanglaan 1 (vlakbij station Overvecht). Deelname is gratis.

Binnenkomst: 13.00-13.30 uur
13.30 uur: Welkom – Matthijs Brouwer, voorzitter Duurzame PABO en Astrid Venes van de Marnix Academie

Vervolgens luisteren we naar Arjen Wals en Evert-Jan Velzing.

* Prof. Dr. Ir. Arjen Wals is Hoogleraar Transformatief Leren voor Duurzaamheid, Wageningen Universiteit en UNESCO Chair of Social Learning and Sustainable Development: hij brengt een brede visie op duurzaamheid in het funderend onderwijs en de lerarenopleidingen.
* Dr. Evert-Jan Velzing is lector Urban Innovation bij hogeschool Windesheim in Almere. Hij werkt aan inclusieve en duurzame stadsontwikkeling met als doel economische, sociale en ecologische verbanden te versterken.

Arjen spreekt over Een Whole School Approach in een verdeelde wereld:
“We hebben het steeds meer over het belang van relaties, verbinding, betrokkenheid en betekenis als antwoord op een wereld vol zorgen en uitdagingen. Kinderen hebben de pedagogische ruimte nodig om hoopvol hun weg te vinden naar een sociaal-ecologisch houdbare wereld en daar ook actief te kunnen bijdragen. Dat is nogal een pedagogische opgave in een gepolariseerde wereld waarbinnen thema’s als inclusie, klimaat, vergroening en natuurbehoud, steeds meer onder druk komen te staan.  De whole school approach (WSA) wordt internationaal gepromoot om integraal hier aan te kunnen werken vanuit een positieve grondhouding naar mens en omgeving. Wat betekent dit perspectief voor het basisonderwijs en de PABO in het bijzonder? Wat vraagt de WSA van docenten/onderwijzers en hun opleiding? In deze inleiding probeer ik hier zicht op te geven.”

We weten binnenkort waar Evert-Jan over komt te spreken.

Ook maken we nader kennis met de praktijk vanuit PO en VO.

Korte pauze 15.15 uur; op naar koffie, thee en de zaal voor de deelsessie.

Actief deelnemen aan diverse interactieve deelsessies: 15.30-16.30 uur

Kies uit een van deze interactieve deelsessies:

1 – In gesprek als duurzaamheidscoördinatoren
Samen gaan de duurzaamheidscoördinatoren aan de slag met de vraag “Wat kunnen en willen wij met elkaar op het gebied van de Whole School Approach?” Hoe kun je je rol als coördinator pakken richting je team? Waar begin je, welke “instrumenten” kun je inzetten, hoe kun je elkaar / het netwerk daarin benutten?

Bedoeld voor duurzaamheidscoördinatoren PO
Geleid door André de Hamer, Duurzame PABO

2 – Inspiratie aan docenten rond de zaakvakken

Bedoeld voor leerkrachten PO en docenten onderbouw VO
Geleid door lector Elwin Savelsbergh, Curriculumvraagstukken funderend onderwijs Hogeschool Utrecht/ Associate Professor Wiskunde en Wetenschap, Universiteit Utrecht
Samen met hoofddocent duurzaamheidseducatie Tim Favier en hogeschooldocent Aardrijkskunde Anouk Adang (Hogeschool Utrecht)

3 – Duurzaamheid binnen actiegericht burgerschapsonderwijs.
Onderwijs in sociaal ondernemerschap is een actiegerichte vorm van burgerschapsonderwijs, waarbij leren bijdragen aan een duurzamere en rechtvaardigere wereld centraal staat. Met de nieuwe toolkit sociaalondernemenindeklas.nl krijgen (aankomende) leerkrachten concrete werkvormen aangereikt om hiermee in de klas aan de slag te gaan. Tijdens deze sessie gaan deelnemers actief met de toolkit aan de slag. Daarnaast vertellen studenten van de Marnix Academie hoe zij in hun stageklassen vormgeven aan dit type onderwijs. 

Bedoeld voor opleidingsdocenten en leerkrachten basisonderwijs
Geleid vanuit lectoraat Onderwijs & Sociaal Ondernemerschap aan de Marnix Academie: Eva Kuijpers en derdejaars studenten

4 – Duurzaam pedagogisch leiderschap, hoe dan?
Vanmiddag staat het manifest voor duurzaam pedagogisch leiderschap centraal.
Hoe zorg je voor bewustzijn en een curriculum waarin duurzaamheid verankerd is?
Tegenover het beheersingsparadigma, het blindelings vertrouwen in de meetbaarheid van het onderwijs, en de druk van (inter)nationale vergelijkingen, stelt het manifest een morele verantwoordelijkheid en overtuiging dat hoop en verbeelding (in het onderwijs) richting kunnen geven aan een duurzame en democratische toekomst. Ons manifest willen we tijdens de sessie met jullie delen en doorleven.

Bedoeld voor curriculumbepalers en beslissers
Geleid door lector dr. José Middendorp, lectoraat ‘Opvoeden en (op)leiden naar duurzaam en democratisch samenleven’ NHL Stenden

16.30-17.15 uur: tijd voor een drankje, hapje en de informatiemarkt

Je bent uitgenodigd voor een drankje en een hapje, voor een nadere kennismaking en de informatiemarkt. Uiteraard kun je individuele vragen stellen aan de sprekers en onderling contacten leggen en verstevigen.

17.30 uur weekend

Deelnemen? Meld je even gratis aan

Iedereen is welkom. Neem je een collega mee? Laat diegene zich ook even aanmelden: