‘Even wachten André… we zijn bezig met de 50e editie van de e-krant van Walter Woudloper en ik moet nog wat doorgeven. Momentje…’ Walter Tuerlings, alias Walter Woudloper zit geen moment stil. Hij is coördinator Duurzaamheid, NME & Bosbessenschool voor de Scalascholen in Noord-Brabant en hij is een man met een missie. Ik ben blij dat hij een half uurtje gevonden heeft om me te woord te staan op deze grijze dinsdagochtend in oktober. We spreken elkaar over de Curriculum.nu bouwstenen duurzaamheid, over de Bosbessenschool en de Bosbessenacademie en over onderzoekend onderwijs.

Walter vertelt: ‘Binnen Scala krijgen we de ruimte om onderwijs vanuit de kinderen te bekijken in plaats van vanuit het systeem. Proef je het verschil? Veertien schoolleiders die voornemens zijn het leerstofjaarprogramma te gaan verlaten of het in ieder geval omarmen. De kinderen krijgen de leerstof aangereikt naar behoefte en niveau. We laten leerlingen ook andere doelstellingen halen dan de gangbare, bijvoorbeeld maximaal drie uur per dag een beeldscherm. Inclusief de schermtijd thuis. En minimaal vijftig procent van de tijd bewegen. Daarnaast gemiddeld anderhalf uur per dag buiten bezig zijn! Het probleem is het schoolsysteem waar je tegenaan botst. Hoe ga je verantwoorden dat je voldoende doet aan rekenen, schrijven? Hoe verantwoord je de keuzes bij de Schoolinspectie? Enfin, de inspecteur is al twee keer op bezoek geweest en wil actief meedenken.’

Walter vertelt door over de omslag die nodig is voor leerkrachten: ‘Zij hebben voorbeelden nodig. Op de groene bosbeslocaties geven we die. We bouwen daar samen met de leerkracht reguliere lessen om naar buitenlessen. De Rode Bosbes, onderdeel van Kindcentrum Wereldwijs in Drunen is een schoolklas die al op deze manier functioneert. Het zijn dit jaar vijftien kinderen uit groep vier tot acht door elkaar, samen met steeds tien kinderen van Wereldwijs. Deze klas vaart goed bij het thematisch werken met vakoverstijgende projecten. We hebben nu vijf thema’s per jaar die zeer gevarieerd zijn en stimulerend zijn voor de kinderen. Ook de ouders zijn betrokken bij de ontwikkeling. Binnen Wereldwijs is dit jaar ook een ‘kleuterbosbes’ gestart. Ook daar werken ze volgens het bosbessengedachtengoed. Minder klassikaal, meer talentenontwikkeling, meer beweging. De groep is samengesteld uit kinderen die anders in groep 1 tot en met groep 3 zitten. Daar wijken we af van het reguliere kleuteronderwijs. In onze visie staat beschreven dat ieder kind op een bepaald moment toe is aan een bepaalde ontwikkeling en dat dit bij ieder kind anders is. Als een kind bijvoorbeeld erg geïnteresseerd is in dinosauriërs en daar alles over wil weten, dan is er een logisch moment aangebroken om te leren lezen. De motivatie moet van binnenuit komen.

Ik luister aandachtig maar heb toch nog wat meer duiding nodig over de bosbessen. ‘Dus de groene bosbeslocaties zijn de plekken waar jullie dit onderwijs aanbieden en de Rode Bosbes is de schoolklas die volledig op deze manier werkt?’ vraag ik. ‘Dat klopt’ reageert Walter en hij vervolgt: ‘We hebben momenteel twee groene bosbessen, twee locaties waar schoolklassen naar toe kunnen komen om de omgebouwde lessen samen met ons te geven. De eerste is Abdij Mariënkroon in Nieuwkuijk. Hier hebben we een tipi-tent als klaslokaal. De tweede locatie is ‘Morgenland’ in het Geerpark. Frans van Buul (manager onderwijskwaliteit en innovatie) en ik hebben deze locatie samen met gemeente Heusden en woningcorporatie Woonveste gerealiseerd’. Het gaat om een park van 4,5 hectare inclusief een gebouwtje middenin een nieuwe, gasloze wijk. De twee locaties liggen 750 meter van elkaar zodat er ook uitwisseling plaats kan vinden.’

‘We hebben het thema milieu, waaronder afvalbeheer en afvalbewustzijn. Om de kinderen geïnteresseerd te krijgen plaatsen we in de eerste week iedere ochtend iets op de speelplaats om de kinderen verwonderen. De eerste dag parkeren we een autootje van de sloop tegen de muur aan. Hoe kan dit nou weer? Zo reageren de kinderen. In de klas wordt dat verder aangewakkerd. Wat zou er gebeurd kunnen zijn? De leerlingen worden uitgenodigd om daar verhalen over te schrijven en tekeningen te maken. Op de tweede dag hangt er een fiets in een boom, op de derde dag staat er een wasmachine op het dak en op de vierde dag ligt er midden in de klas een hoop afval; overal wat anders. Zo komt het gesprek op gang. De conclusie van de kinderen: ‘Het is allemaal rotzooi. Iedere dag weer.’ Met behulp van een woordweb wordt vervolgens het thema verder uitgewerkt. In het midden komt ‘Afval’ te staan. Tijdens de brainstorm kiezen groepjes een tak waar ze alles over willen weten. En ontwikkelen ze zelf onderzoeksvragen. Deze worden verder toegespitst en vervolgens uitgewerkt in een zes à zeven weken durend project. Inclusief excursies, naar bijvoorbeeld de afvalstoffendienst in Den Bosch.

Voordat we het gesprek beëindigen deelt Walter nog zijn droom: het opzetten van een bosbessenpabo. Als het even kan in samenwerking met Stichting Duurzame PABO en een innovatieve Pabo uit de buurt. We maken een vervolgafspraak…