Frans Ottenhof is docent Biologie en werkte veertig jaar aan het Da Vinci College in Purmerend. Hij is sinds vier jaar met pensioen maar geeft als vrijwilliger nog les aan de ISK (Internationale Schakelklassen) en is nog steeds actief op het Da Vinci College als coördinator van de Ecoschool. Frans schrijft over onderwijs en geeft trainingen aan docenten over nieuwe didactiek. Het Da Vinci College is een Ecoschool met de groene vlag (het hoogst haalbare keurmerk). Tijdens ons gesprek leer ik dat die vlag daar meer dan terecht wappert en dat Frans daar een groot aandeel in heeft.

Ik loop met Frans de bouwstenen duurzaamheid door zoals deze door Curriculum.nu zijn ontwikkeld. Hij vertelt: ‘Waar ik sterk in geloof, is dat leerboeken zeer geschikt zijn als hulpmiddel, maar ga het alsjeblieft op een andere manier tot leven brengen. Daar streven we naar. Neem nu het leren over de ecologische voetafdruk en maatschappelijk verantwoord ondernemen (kern van de bouwsteen binnen Mens en Maatschappij – redactie). Natuurlijk komt dat binnen de methodes biologie aan de orde, bijvoorbeeld als het gaat om het gebruik van insecticiden en de gevolgen daarvan. Maar dat blijft voor de meeste leerlingen te theoretisch. Het gaat léven wanneer ze de opdracht krijgen om naar de AH te gaan en daar een inventarisatie te maken van basisproducten en van de bio-varianten daarvan. En bij die inventarisatie de prijzen telkens te noteren. Het resultaat is dat de leerlingen over de biologische varianten concluderen: Maar dat is toch veel te duur, dat doen mensen toch niet. Daar gaan we dan verder over praten in de klas. De consequenties van het goedkope voedsel worden afgewenteld op de toekomst. Zodra dat kwartje valt, leidt dat tot reacties als: Hé, maar dat is niet eerlijk. De toekomst, dat zijn wij! Ze trekken daarbij zelf direct de conclusie: Dus als je niet afwentelt, dan betekent dat, dat voedsel duurder wordt. Leerlingen moeten onderwijs beleven en de betekenis van ondergaan. Dat bereik je niet alleen met een boek met vragen. Bij ons staat het beleven daarom centraal.’

Enthousiast geworden over het eerste voorbeeld, vraag ik naar meer voorbeelden. Dat kost Frans geen moeite: ‘Kun je je nog het vak Algemene Natuur Wetenschappen herinneren? Dat werd als schoolvak geïntroduceerd in 1998, maar is sinds een paar jaar weer verdwenen als verplicht vak. Op het Da Vinci hebben we het vak gehandhaafd. Drie uur in de week. Maar wel met een nieuwe naam: Ecologisch Duurzame Projecten. Leerlingen gaan zichzelf verdiepen in duurzame problematieken en ze gaan in groepjes onderzoek doen. Ze voeren daarbij een project uit als een kleine onderneming met een micro-krediet. In mei presenteren ze hun projecten voor ouders en externe partners tijdens de schoolbrede Ecoconferentie. Het lijkt telkens tijdens de eerste weken van zo’n project dat er niet zo veel gebeurt, maar uiteindelijk resulteert het in geweldige presentaties en resultaten. Zoals bijvoorbeeld het ontwerp van onze nieuwe duurzame schoolkeuken, die ook daadwerkelijk is gerealiseerd. Of een nieuw ontwerp van het schoolplein: totaal ontworpen en uitgevoerd door leerlingen! Zo bereiden we de leerlingen voor als duurzame ondernemer. Wat daarbij aansluit is bijvoorbeeld het project Bright Future Lab, dat we vorig jaar hebben gedaan, over over duurzaam leiderschap. Dat is een training van tien middagen vol workshops.’

Het laatste voorbeeld geeft nog eens treffend weer hoe op het Da Vinci College visie wordt omgezet tot praktijk. Frans: ‘We hebben bij alle lessen vijf minuten ingeleverd. Dat is 2,5 uur per week. Iedere dinsdagmiddag staat in het teken van projecten. Voor alle 1400 leerlingen. Zo maken leerlingen voor aardrijkskunde een inventarisatie van de verstening van de Purmerendse voortuine over de afgelopen tien jaar. Zo leggen ze zelf de link van praktijk naar beleid: Als we anders met water moeten omgaan, dan heeft dat consequenties, ook voor de voortuinen in Purmerend. Maar ook sociale duurzaamheid komt tijdens deze projecten ruimschoots aan de orde. Omgaan met elkaar. Op dinsdagmiddag gaan er twintig leerlingen naar de Internationale Schakel Klassen om daar bijles te geven aan kinderen met een migratie-achtergrond. Over beleving gesproken.’

Het is duidelijk. Op het Da Vinci College wordt onderwijs benaderd als een belevenis waarbij leerlingen het onderwijs zelf mee vormgeven. Je zal het voorrecht hebben om als tiener in Purmerend naar school te mogen…